Κινέζοι επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι βρήκαν απολιθώματα πολυκύτταρων οργανισμών με πυρήνα που χρονολογούνται πριν από 1,56 δισεκατομμύρια χρόνια και είχαν μήκος έως 30 εκατοστά και πλάτος οκτώ εκατοστών, μέγεθος μεγαλύτερο από οτιδήποτε άλλο έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα για τόσο παλαιά εποχή.
Η σημασία της ανακάλυψης –αν επιβεβαιωθεί– έγκειται στο ότι φαίνεται να ανατρέπει τα έως τώρα δεδομένα, καθώς δείχνει ότι οι πολύπλοκες μορφές ζωής μπορεί να εμφανίστηκαν σχεδόν ένα δισεκατομμύριο χρόνια νωρίτερα από ό,τι πίστευαν οι επιστήμονες μέχρι σήμερα. Ήδη, όμως, σημειώθηκαν οι πρώτες αντιδράσεις από άλλους επιστήμονες, που εκφράζουν το σκεπτικισμό τους για τα ευρήματα.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Μαογιάν Τζου του Ινστιτούτου Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας της Ναντζίνγκ και της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature Communications».
Τα 167 απολιθώματα βρέθηκαν σε ιζηματογενή πετρώματα (πηλόλιθους) στη βόρεια Κίνα και έχουν διάφορα σχήματα: σχεδόν τα μισά είναι μακρόστενα, ενώ τα υπόλοιπα είναι οβάλ, σφηνοειδή ή σαν γλώσσες.
Τα απολιθώματα μοιάζουν με ευκαρυωτικούς οργανισμούς, δηλαδή με πυρήνα. Επειδή, όμως, τέτοιοι οργανισμοί αυτού του μεγέθους μέχρι σήμερα θεωρούνται ότι δεν εμφανίζονται παρά πριν από περίπου 635 εκατομμύρια χρόνια, η ανακάλυψη δείχνει ότι πιθανώς υπήρξαν πολύ νωρίτερα στη Γη ευκαρυωτικοί οργανισμοί ορατοί με γυμνό μάτι.
Μπορεί, δηλαδή, ήδη πριν από σχεδόν 1,6 δισεκατομμύρια χρόνια, οι ευκαρυωτικοί οργανισμοί να είχαν περάσει κιόλας από τη μικροσκοπική στη μακροσκοπική μορφή, να είχαν αναπτύξει πολυκυτταρικότητα και πιθανώς την ικανότητα της φωτοσύνθεσης, καθώς οι Κινέζοι ερευνητές εκτιμούν ότι επρόκειτο για φωτοσυνθετικούς οργανισμούς που ζούσαν στους αρχαίους ωκεανούς.
Όταν η ζωή πρωτοεμφανίστηκε στη Γη, η εξέλιξή της είχε περιοριστεί σε μονοκύτταρους οργανισμούς για δισεκατομμύρια χρόνια. Το πότε ακριβώς εμφανίστηκαν οι πιο πολύπλοκοι πολυκύτταροι οργανισμοί, οι οποίοι περιείχαν περισσότερα κύτταρα και καθένα κύτταρο διέθετε τον δικό του πυρήνα με γενετικό υλικό (ήταν δηλαδή ευκαρυωτικό), παραμένει ζήτημα επιστημονικής διαμάχης, η οποία αναμένεται να ενταθεί μετά και τη νέα ανακάλυψη.
Ο Μαογιάν Τζου δήλωσε, πάντως, βέβαιος ότι «η ανακάλυψή μας μεταθέτει προς τα πίσω, σχεδόν κατά ένα δισεκατομμύριο χρόνια, την εμφάνιση των μακροσκοπικών, πολυκύτταρων ευκαρυωτικών οργανισμών. Πρόκειται για πειστικά ευρήματα που αποκαλύπτουν την πρόωρη εξέλιξη οργανισμών αρκετά μεγάλων για να φαίνονται με γυμνό μάτι. Αυτό ανατρέπει πλήρως την τρέχουσα γνώση για την πρώιμη ιστορία της ζωής».
Για «σημαντική» ανακάλυψη έκανε λόγο ο Βρετανός καθηγητής Παλαιοβιολογίας του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ, Φιλ Ντόναχιου, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο. Όπως είπε, «δεν πρόκειται για τους αρχαιότερους γνωστούς ευκαρυώτες, αλλά είναι σίγουρα οι αρχαιότεροι πολυκύτταροι ευκαρυώτες». Αυτό σημαίνει, προσέθεσε, ότι πριν από 1,56 δισεκατομμύρια χρόνια θα υπήρχε ήδη αρκετό οξυγόνο στην ατμόσφαιρα για να τους επιτρέψει να ζήσουν.
«Δεν βλέπω τίποτε που να δείχνει ότι πρόκειται για ευκαρυώτες και όχι για βακτήρια», αντέτεινε ο Τζόναθαν Άντκλιφ του Τμήματος Ζωολογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Τα βακτήρια είναι μονοκύτταροι οργανισμοί χωρίς διακριτό πυρήνα με DNA. Όπως είπε, μάλλον πρόκειται για αποικίες βακτηριακών κυττάρων, παρά για έναν ενιαίο πολυκύτταρο οργανισμό.
Για «ανεπαρκή στοιχεία» που να υποστηρίζουν τους ισχυρισμούς των Κινέζων επιστημόνων περί πολυκύτταρων πολύπλοκων οργανισμών, έκανε λόγο και ο Αμπντεραζάκ Ελ Αλμπανί του γαλλικού Πανεπιστημίου του Πουατιέ.